Quy định tái chế nhựa cho doanh nghiệp 2026: EPR, Nghị định 110 và cách Folin tái sử dụng, xử lý phế phẩm

Tái chế nhựa đối với doanh nghiệp năm 2026 được điều chỉnh chủ yếu bởi cơ chế EPR (trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu). Cơ chế này nằm trong Luật Bảo vệ môi trường 2020 và được hướng dẫn chi tiết bằng Nghị định 110/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 25/5/2026. Doanh nghiệp đưa sản phẩm, bao bì thuộc danh mục ra thị trường Việt Nam phải tự tái chế hoặc đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam. Doanh nghiệp có doanh thu từ nhóm sản phẩm thuộc phạm vi dưới 30 tỷ đồng/năm, hoặc chỉ sản xuất để xuất khẩu, được miễn.

Tách biệt với EPR, mọi nhà máy còn phải phân loại chất thải rắn công nghiệp ngay tại nguồn và giao cho đơn vị có chức năng xử lý. Bài viết này tổng hợp các quy định đó, rút ra vài nhận xét, rồi trình bày cách Folin xử lý phế phẩm vỏ thùng sơn, thùng đựng, sọt và khay xốp PSP.

Nội dung chính

1. Các văn bản pháp luật cần biết
2. EPR là gì và doanh nghiệp nào phải thực hiện
3. Phế phẩm nhựa trong nhà máy: quy định phân loại và chuyển giao
4. Thêm yêu cầu riêng tại Hà Nội
5. Nhận định: ba điều doanh nghiệp nhựa nên rút ra
6. Folin xử lý phế phẩm như thế nào
7. Câu hỏi thường gặp

1. Các văn bản pháp luật về tái chế doanh nghiệp cần biết

Hệ thống quy định tái chế nhựa hiện nay không nằm trong một văn bản duy nhất. Bảng dưới đây xếp các văn bản chính theo thứ tự thời gian.

Điều đáng chú ý là Nghị định 110 gom các quy định EPR vốn rải rác ở nhiều văn bản về một đầu mối. Nghị định này cũng kế thừa quy định của Nghị định 48/2026/NĐ-CP, và theo giới thiệu về Thông tư 24, các quy định EPR trước đây tại Nghị định 08/2022, Nghị định 05/2025, Thông tư 02/2022 và Thông tư 07/2025 hết hiệu lực khi Nghị định 110 có hiệu lực. Theo phân tích đăng trên Tạp chí Môi trường số 5/2026, cách làm này khắc phục tình trạng phân tán quy định và giúp doanh nghiệp dễ tra cứu nghĩa vụ hơn.

2. EPR là gì và doanh nghiệp nào phải thực hiện?

EPR (Extended Producer Responsibility) là cơ chế buộc nhà sản xuất, nhập khẩu chịu trách nhiệm đối với sản phẩm, bao bì của mình sau khi đã bán ra thị trường, thông qua việc thu gom, tái chế hoặc đóng góp tài chính cho hoạt động đó.

Ai thuộc diện phải thực hiện?

Theo Điều 4 Nghị định 110, nhà sản xuất, nhập khẩu đưa sản phẩm, bao bì thuộc Phụ lục I ra thị trường Việt Nam phải tái chế theo tỷ lệ và quy cách bắt buộc. Các nhóm bao bì thương phẩm thường gặp gồm thực phẩm (trừ kẹo cao su), mỹ phẩm, thuốc, phân bón, thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y, xà phòng và chất tẩy rửa, xi măng.

Chủ thể chịu trách nhiệm được xác định theo vai trò trong chuỗi cung ứng:

• Tự sản xuất, nhập khẩu: chính doanh nghiệp đó.
• Gia công (OEM): bên đặt gia công chịu trách nhiệm, không phải nhà máy nhận gia công.
• Cùng nhãn hiệu, nhiều nhà máy sản xuất: đơn vị chịu trách nhiệm ghi nhãn hàng hóa.
• Nhập khẩu ủy thác: đơn vị chịu trách nhiệm ghi nhãn.

Những trường hợp được miễn

• Tổng doanh thu từ các sản phẩm thuộc phạm vi dưới 30 tỷ đồng/năm.
• Sản phẩm, bao bì sản xuất để xuất khẩu, tạm nhập tái xuất, nghiên cứu, học tập, thử nghiệm.
• Bao bì do chính nhà sản xuất thu hồi, đóng gói lại để đưa ra thị trường, khi tỷ lệ thu hồi đạt mức luật yêu cầu.

Tỷ lệ tái chế bắt buộc và mức đóng góp tài chính

Với nhóm bao bì nhựa, một số mức đáng chú ý theo Phụ lục I Nghị định 110 và Phụ lục I Thông tư 24 như sau (số liệu tham khảo, doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản gốc trước khi kê khai):

Nếu chọn đóng góp tài chính, số tiền được tính theo công thức F = R × V × Fs (V là khối lượng đưa ra thị trường trong năm). Ví dụ, 1 tấn bao bì PP cứng đưa ra thị trường tương ứng khoảng 582.000 đồng. Tỷ lệ tái chế bắt buộc được điều chỉnh theo chu kỳ 3 năm, mỗi lần tăng tối đa 10%, lần điều chỉnh đầu tiên dự kiến từ năm 2029.

Hình thức thực hiện và thời hạn

Doanh nghiệp có thể tự tổ chức tái chế, thuê đơn vị tái chế, ủy quyền cho tổ chức trách nhiệm tái chế (PRO), hoặc đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam. Với mỗi nhóm bao bì, doanh nghiệp chọn một hình thức. Nghĩa vụ năm 2026 được đăng ký, kê khai trước ngày 01/4/2027 trên Hệ thống thông tin EPR quốc gia; tiền đóng góp (nếu có) nộp trước ngày 20/4/2027.

Một điểm kỹ thuật dễ bị hiểu nhầm: phế liệu nhập khẩu, chất thải phát sinh từ quá trình sản xuất công nghiệp và sản phẩm lỗi bị loại trong sản xuất không được tính vào kết quả tái chế EPR. Phần tái chế vượt mức bắt buộc thì được bảo lưu sang năm sau.

3. Phế phẩm nhựa trong nhà máy: phân loại và chuyển giao

Ngoài EPR, mọi cơ sở sản xuất có phát sinh chất thải rắn công nghiệp thông thường đều chịu nghĩa vụ riêng theo Luật Bảo vệ môi trường 2020.

• Phân loại tại nguồn (Điều 81): chất thải rắn công nghiệp thông thường chia thành ba nhóm, trong đó có nhóm được tái sử dụng, tái chế làm nguyên liệu sản xuất. Chủ cơ sở phải phân loại ngay tại nơi phát sinh.
• Lưu giữ đúng nơi quy định: khu vực lưu giữ phải bảo đảm không để chất thải rò rỉ ra môi trường.
• Xử lý, chuyển giao (Điều 82): chất thải được tái sử dụng tại cơ sở, hoặc chuyển cho cơ sở có chức năng phù hợp, như đơn vị dùng trực tiếp làm nguyên liệu sản xuất hoặc đơn vị xử lý được cấp phép.
• Biên bản bàn giao: mỗi lần chuyển giao chất thải cho đơn vị xử lý cần có biên bản bàn giao theo mẫu quy định.

Trên thực tế, đây là hai lớp trách nhiệm khác nhau. EPR nhìn vào sản phẩm, bao bì sau khi đến tay người tiêu dùng. Quản lý chất thải công nghiệp nhìn vào những gì phát sinh ngay trong nhà máy.

4. Thêm yêu cầu riêng tại Hà Nội

Ngày 10/7/2026, HĐND Thành phố Hà Nội thông qua nghị quyết về biện pháp giảm phát thải nhựa, với các mốc đáng chú ý:

• Từ 01/01/2031: dừng sản xuất, nhập khẩu sản phẩm nhựa dùng một lần, gồm túi nylon khó phân hủy, hộp xốp đựng thực phẩm và hàng hóa chứa vi nhựa. Có ngoại lệ cho hàng sản xuất để xuất khẩu hoặc dùng để đóng gói sản phẩm bán ra thị trường.
• Từ 01/01/2028: doanh nghiệp dùng nhựa PE, PP làm bao bì phải áp dụng tối thiểu 20% nhựa tái chế; từ 01/01/2030 nâng lên 30%, áp dụng với các loại bao bì thuộc Nghị định 08/2022 (sửa đổi bởi Nghị định 05/2025).
• Ưu đãi cho đầu tư tái chế: miễn tiền thuê đất 6 năm, vay vốn từ Quỹ Đầu tư phát triển Thành phố, miễn nhiều loại phí.

Cách thức áp dụng cụ thể phụ thuộc từng loại sản phẩm và bao bì, nên doanh nghiệp tại Hà Nội cần đọc kỹ nghị quyết và hướng dẫn thi hành trước khi lập kế hoạch.

5. Nhận định: ba điều doanh nghiệp nhựa nên rút ra

Thứ nhất, gánh nặng chi phí đang dịch chuyển về phía người đưa hàng ra thị trường, nhưng áp lực lan dọc theo chuỗi cung ứng. Với mô hình gia công, luật đặt trách nhiệm lên bên đặt hàng. Tuy vậy, khi chi phí EPR gắn với khối lượng và loại vật liệu bao bì, bên đặt hàng sẽ có động lực hỏi nhà máy về loại nhựa, khối lượng, khả năng tái chế và dữ liệu truy xuất. Nhà máy trả lời được những câu hỏi đó sẽ có lợi thế khi chào hàng.

Thứ hai, tái sử dụng phế phẩm trong nhà máy rất đáng làm, nhưng không nên gọi đó là hoàn thành EPR. Quy định loại trừ chất thải sản xuất và sản phẩm lỗi khỏi kết quả EPR. Giá trị của việc băm, nghiền phế phẩm là tiết kiệm nguyên liệu, giảm chất thải phải thuê xử lý và làm sạch dòng thải của nhà máy. Nói đúng phạm vi như vậy vừa trung thực với luật, vừa tạo niềm tin với đối tác.

Thứ ba, chứng từ và dữ liệu đang trở thành tài sản cạnh tranh. Từ báo cáo tái chế cần kiểm toán độc lập, hệ thống thông tin EPR quốc gia, đến biên bản bàn giao chất thải công nghiệp, xu hướng chung là minh bạch hóa. Doanh nghiệp ghi chép tốt ngay từ bây giờ sẽ ít bị động hơn khi quy định thắt chặt, và có thể tiếp cận ưu đãi như giảm 2% lãi vay cho dự án tái chế nhựa theo Quyết định 46, khi đáp ứng điều kiện.

6. Folin xử lý phế phẩm nhựa như thế nào

Folin (Công ty TNHH Phong Nam – Sinhirose) thành lập năm 1995, chế tạo khuôn ép nhựa và sản xuất các sản phẩm nhựa công nghiệp tại Khu công nghiệp Quang Minh, Hà Nội. Danh mục sản phẩm mang nhãn hiệu Folin gồm vỏ thùng sơn, khay thùng đựng, sọt nuôi ngao, khay đĩa nhựa, cùng dịch vụ gia công OEM. Với từng nhóm, Folin chọn cách xử lý phế phẩm riêng:

Vì sao vỏ thùng sơn, thùng đựng và sọt được băm xay tái sử dụng?

Các sản phẩm này thuộc nhóm nhựa nhiệt dẻo cứng, loại vật liệu có thể nghiền thành mảnh nhỏ rồi đưa trở lại quy trình ép khi đạt yêu cầu kỹ thuật. Băm xay tại chỗ giúp phế phẩm không rời khỏi dây chuyền, giảm lượng chất thải phải vận chuyển và tận dụng lại nguyên liệu đã đầu tư. Tỷ lệ phối trộn và phạm vi áp dụng phụ thuộc yêu cầu kỹ thuật của từng sản phẩm, vì vậy mỗi loại có quy trình kiểm soát riêng.

Vì sao khay xốp PSP được phân loại và giao đơn vị xử lý?

Xốp có khối lượng riêng nhỏ, cồng kềnh và đặc tính khác hẳn nhựa cứng, nên việc gom, tái chế tại chỗ không hiệu quả bằng chuyển giao cho đơn vị có chức năng. Folin phân loại phế phẩm xốp ngay tại nguồn, lưu giữ riêng, rồi giao cho đơn vị xử lý chất thải. Cách làm này khớp với tinh thần Điều 81 và Điều 82 Luật Bảo vệ môi trường 2020: phân loại tại nguồn và chuyển giao đúng đối tượng.

Ý nghĩa với khách hàng và đối tác

Cách xử lý trên mang lại ba điều thiết thực cho khách hàng của Folin: nguồn cung ổn định từ một nhà máy kiểm soát được dòng phế phẩm, thông tin rõ ràng khi cần trả lời câu hỏi về môi trường của đối tác, và một nền tảng quản lý phế phẩm sẵn sàng khi các mốc quy định của Hà Nội năm 2028 và 2030 đến gần.

7. Câu hỏi thường gặp

EPR là gì?

EPR là trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu. Doanh nghiệp đưa sản phẩm, bao bì thuộc danh mục ra thị trường phải tự tái chế hoặc đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

Nghị định 110/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?

Nghị định ban hành ngày 01/4/2026 và có hiệu lực từ ngày 25/5/2026. Nghĩa vụ từ năm 2026 trở đi thực hiện theo nghị định này, còn nghĩa vụ năm 2025 trở về trước vẫn theo quy định cũ.

Doanh nghiệp doanh thu dưới 30 tỷ đồng có phải thực hiện EPR không?

Không, nếu tổng doanh thu từ các sản phẩm thuộc phạm vi EPR dưới 30 tỷ đồng/năm. Doanh nghiệp vẫn nên lưu hồ sơ chứng minh doanh thu và phạm vi sản phẩm làm căn cứ miễn trừ.

Gia công nhựa OEM thì ai chịu trách nhiệm EPR?

Bên đặt gia công là đối tượng thực hiện trách nhiệm tái chế, không phải nhà máy nhận gia công. Tuy nhiên nhà máy vẫn cần cung cấp dữ liệu về vật liệu và khối lượng khi bên đặt hàng yêu cầu.

Phế phẩm nhựa trong quá trình sản xuất có được tính vào kết quả EPR không?

Không. Chất thải phát sinh từ quá trình sản xuất công nghiệp và sản phẩm lỗi bị loại trong sản xuất không được tính vào kết quả tái chế EPR, dù việc tái sử dụng chúng vẫn có lợi về nguyên liệu và môi trường.

Phế phẩm nhựa trong nhà máy phải xử lý thế nào?

Cơ sở phải phân loại tại nguồn, lưu giữ đúng nơi quy định, tái sử dụng tại chỗ khi đủ điều kiện hoặc chuyển giao cho đơn vị có chức năng phù hợp, kèm biên bản bàn giao mỗi lần chuyển giao.

Hà Nội cấm hộp xốp đựng thực phẩm từ năm nào?

Theo nghị quyết HĐND Hà Nội thông qua ngày 10/7/2026, từ 01/01/2031 thành phố dừng sản xuất, nhập khẩu hộp xốp đựng thực phẩm dùng một lần, trừ một số ngoại lệ như hàng xuất khẩu hoặc dùng đóng gói sản phẩm bán ra thị trường.

Mức đóng góp EPR cho bao bì PP cứng là bao nhiêu?

Nhóm HDPE, LDPE, PP, PS cứng có tỷ lệ tái chế bắt buộc 15% và mức Fs 3.880 đồng/kg, tương đương khoảng 582.000 đồng cho mỗi tấn bao bì đưa ra thị trường (công thức F = R × V × Fs).

Kết luận

Tái chế không còn là lựa chọn thiện chí của doanh nghiệp nhựa. Nó là một hệ quy định có thời hạn, biểu mẫu và con số cụ thể, và hệ quy định đó đang siết dần theo từng chu kỳ. Doanh nghiệp nào nắm rõ mình thuộc diện nào, phân biệt được EPR với quản lý chất thải công nghiệp, và có dữ liệu để chứng minh, sẽ đứng vững hơn khi khách hàng bắt đầu hỏi về môi trường trước khi hỏi về giá. Folin chọn cách làm thực tế: tái sử dụng phế phẩm nhựa cứng ngay tại nhà máy, phân loại và giao xốp cho đơn vị xử lý đúng chức năng.

Cần tư vấn sản phẩm nhựa công nghiệp, vỏ thùng sơn, thùng đựng, sọt hoặc gia công OEM? Liên hệ:

Folin – Công ty TNHH Phong Nam – Sinhirose, 

Add: Lô 40G, KCN Quang Minh, Mê Linh, Hà Nội 

Website: www.folin.vn

Email: info@phongnam.vn
 

Lưu ý: bài viết mang tính thông tin tổng hợp, không thay thế tư vấn pháp lý. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc và hướng dẫn mới nhất của cơ quan quản lý trước khi kê khai.

Nguồn tham khảo: Nghị định 110/2026/NĐ-CP và Thông tư 24/2026/TT-BNNMT (qua thuvienphapluat.vn, luatvietnam.vn, congthuong.vn, grac.vn); Tạp chí Môi trường số 5/2026 (vietnamcirculareconomy.vn); Nghị định 05/2025/NĐ-CP (vneconomy.vn, kpmg.com/vn); Luật Bảo vệ môi trường 2020 (thuvienphapluat.vn, hethongphapluat.com); Nghị quyết HĐND Hà Nội (plo.vn); Quyết định 46 (vnexpress.net).